(Το αρχικό αρχικό άρθρο γράφτηκε τον Ιανουάριο του 2010) Κείμενο: Χρήστος Καραστέργιος Όταν αναφέρεται κάποιος στη συμβολή της Ιερισσού και γενικότερατης περιοχής στους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες, το μυαλό όλωνπηγαίνει στον περίφημο Καπετάν Γιαγλή. Ο Γεώργιος Γιαγλής ήΚαπετάν Γιαγλής, όπως είναι ευρύτερα γνωστός, γεννήθηκε στηνΙερισσό το 1869 και εκοιμήθη με το όνομα Γαβριήλ,το 1944. Ελάχιστοιόμως είναι αυτοί που γνωρίζουν πως ο Καπετάν Γιαγλής δεν είναιπαρά μόνο η κορυφή του παγόβουνου από μια πλειάδα συμπατριωτώνμας που έδωσαν δυναμικά το παρόν στους αγώνες για την ελευθερίατου υπόδουλου γένους γενικά και της ιδιαίτερης πατρίδας μαςειδικότερα, από τα πρώτα χρόνια της Επανάστασης του 1821. Το μικρό αυτό άρθρο εκτός από την απότιση φόρου τιμής στους΄΄ξεχασμένους΄΄ συμπατριώτες μας, προσδοκά να αποτελέσει τηναφορμή για την έναρξη μιας δημόσιας συζήτησης αρχικά και αν τοεπιτρέψουν οι συνθήκες μιας εκτενέστερης και πιο εμπεριστατωμένηςέρευνας στη συνέχεια, για τη συμμετοχή των Ιερισσιωτών καιγενικότερα των Χαλκιδικιωτών στους αγώνες για την ελευθερία τηςπατρίδας. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Στις 23 Μαρτίου του 1821 την ίδια ώρα που οι σπίθες τηςεπανάστασης ξεπετάγονται σε κάθε γωνιά που ζουν υπόδουλοιΈλληνες,ο Εμμανουήλ Παπάς αποβιβάζεται στο Άγιο Όρος για τηνετοιμασία της εξέγερσης. Ο μουτεσελίμης (αναπληρωτής του Πασά), Σερίφ Σιντίκ Γιουσούφ μπέης, πληροφορείται την άφιξη του Ε. Παπάστη χερσόνησο του Άθω και πηγαίνει ο ίδιος με μεγάλες δυνάμειςστην Ιερισσό με σκοπό να εισβάλει στο Άγιο Όρος. Επειδή δεν έχεισαφή στοιχεία για την προετοιμασία της επανάστασης, αφήνειφρουρά για να αφοπλίσει τους κατοίκους που,από ό,τι γνωρίζουμεήταν πολύ καλά οπλισμένοι.(dr Hunt 1801). Η καταπίεση των κατοίκωναπό τη φρουρά ήταν μεγάλη και αναγκάστηκαν πολλοί να καταφύγουνστα γύρω βουνά. Στις 8 Μαΐου άρχισαν οι πρώτες συγκρούσεις στην Κασσάνδρα καιστις 17 Μαΐου, κάτω από την έντονη πίεση των Τούρκων ξεσηκώθηκε οΠολύγυρος και ακολούθησαν, η μία μετά την άλλη, και άλλες περιοχέςτης Χαλκιδικής. Έχουμε στη συνέχεια την επίσημη κήρυξη της επανάστασης από τονΕμμανουήλ Παπά στις 31 Μαΐου στο Άγιο Όρος και την 1η Ιουνίου οεπαναστατικός στρατός συγκρούεται και νικά την τουρκική φρουράπου έμεινε στην περιοχή της Ιερισσού. Τα γεγονότα ήταν ραγδαία, μετά την διάλυση του σώματος τωνεπαναστατών στη Ρεντίνα και την κατάληψη της Κασσάνδρας καιέχουν ως αποτέλεσμα τον περίφημο ‘Χαλασμό’, και τον ξεριζωμό τωνκατοίκων. Κατά τον Pouqueville, έφυγαν τότε από την χερσόνησο του Άθω, όπουείχαν καταφύγει,5000 – 6000 γυναικόπαιδα. Το μεγαλύτερο βάρος των προσφύγων το δέχεται η Σκόπελος, αλλάυπάρχουν και άλλοι που βρίσκουν καταφύγιο στη Σκιάθο, στην Κέα καιτα Ψαρά. Σε εργασία του Γ.Χ. Χιονίδη, βρίσκουμε στη Σκόπελο το 1829 τρεις οικογένειες που δηλώνουν καταγωγή από την Ιερισσό, μία από ταΣτάγιρα και σαράντα τρείς οικογένειες που δηλώνονται με το γενικόόρο ΄΄Μαντεμοχωρίτες΄΄. Οι οικογένειες που δηλώνουν καταγωγή απότην Ιερισσό είναι οι οικογένειες του Γαρόφαλου Νικόλαου (έμπορου), του Καραθανάση (γεωργού) και η οικογένεια του Ιωάννη Ιερισσιώτη,που δηλώνει στρατιώτης. Στους Μαντεμοχωρίτες βρίσκουμε μεταξύ άλλων την οικογένεια τουΒ. Αποστολάρα από το Γομάτι, που δηλώνει χιλίαρχος, την οικογένειατου Ταμπάκη Δήμου, του Ι. Αθανασίου και πολλές άλλες. Οι Ιερισσιώτες καθ’όλη τη διάρκεια του αγώνα πολέμησαν γενναία μετην προτροπή του ιεράρχη και κατόπιν εθνομάρτυρα επισκόπουΙερισσού και Αγίου Όρους, Ιγνατίου. Η επανάσταση των συμπατριωτών μας είχε ως αποτέλεσμα νακαθυστερήσουν τα τουρκικά στρατεύματα που κατευθυνόταν στην Πελοπόννησο υπό τουΛουμπούτ πασά και να επέλθει η άλωση της Τριπολιτσάς. Έτσιπαγιώθηκε η Ελληνική επανάσταση . Οι περισσότεροι από τους Χαλκιδικιώτες μαζί με τους Ολυμπίους αγωνιστές συνέχισαν τον αγώνα τους στη νότια Ελλάδα όπουδιακρίθηκαν για τη μαχητικότητα και τον ηρωισμό τους. Πολλοί από αυτούς πολέμησαν στο Μεσολόγγι και μαζί με τουςΡουμελιώτες, αποτέλεσαν τη λεγόμενη ΄΄Αθάνατη Φρουρά΄΄.Κατά τηνηρωική τους έξοδο, ανάμεσα στους άλλους έπεσε ο Πολυγυρινόςαγωνιστής και φιλικός Γιαννάκης Παπαγεωργάκης. Οι συμπατριώτεςμας πολέμησαν επίσης με αυταπάρνηση στην εποποιία των Ψαρών καιυπό τον γέρο Καρατάσο αγωνίστηκαν ηρωικά εναντίον του Ιμπραήμστο Νεόκαστρο, στην πολιορκία της Αθήνας και σε άλλες μικρές ήμεγάλες μάχες της επαναστατικής περιόδου. Οι Ιερισσιώτες Αγωνιστές Ανάμεσα στους πολλούς ήρωες αγωνιστές από τον τόπο μας αξίζει νααναφερθεί η οικογένεια των Βλαχομιχαλέων με προεξάρχουσα μορφήτον: ΒΛΑΧΟΜΙΧΑΛΗ Αθανάσιο από την Ιερισσό, γεννημένος το 1805 [λοχαγός] Το 1821 υπηρέτησε υπό την ηγεσία του πατέρα του, ΟλύμπιουΒλαχομιχάλη, στην μάχη της Κασσάνδρας και στη μάχη του ΑγίουΌρους κατά του Λουμπούτ Πασά. Το 1822 συνέχισε τον αγώνα στηνΠελοπόννησο εναντίον του Δράμαλη. Το 1823 υπό την αρχηγία τουπατρός του και του γέρου Καρατάσου πολέμησε στα Βρυσάκια τουΕυρίπου και κατόπιν στο Τρίκερι κατά του Τοπούλ Πασά. Παραβρέθηκεστη φύλαξη της Ύδρας, αγωνίστηκε ηρωικά στο Νεόκαστρο, στοΣκινόλακα εναντίον των Τουρκοαιγυπτίων και ξανά στην Ύδρα. Το1826 πολέμησε στην Αταλάντη και για δεύτερη φορά το 1827 στοΤρίκερι υπό τον γέρο Καρατάσο. Το 1828 κατατάχτηκε ως υπολοχαγόςστη χιλιαρχία Καρατάσου και το 1831 προβιβάστηκε σε λοχαγό. Μετάτο θάνατο του γέρο Καρατάσου, έμεινε υπό τις οδηγίες του ΤσαμήΚαρατάσου και κατόπιν στη φάλαγγα υπό τον Νότη Πανουργιά. Κατοίκησε με την οικογένεια του στην Νέα Πέλη Αταλάντης καιπροικοδοτήθηκε για τις υπηρεσίες του στην πατρίδα ως λοχαγός με6.480 γρόσια. Κατετάγη στην πέμπτη τάξη των αξιωματικών. Παρασημοφορήθηκε και έλαβε αριστείο από την πατρίδα για τις θυσίεςτου. Όμως, αν και η νιότη του είχε περάσει, πιστός στο όνειρο τηςελευθερίας της ιδιαίτερης πατρίδας του, συμμετείχε με τον ΤσάμηΚαρατάσο στην επανάσταση του 1854 στην Χαλκιδική ως υπαρχηγόςτου. Ο Τσάμης με τους Μακεδόνες αγωνιστές έμεινε να αντιμετωπίσειτους Τούρκους στην Ορμύλια, στέλνοντας στις 13 Απρίλιου τονΑθανάσιο Βλαχομιχάλη με 50 άντρες στον Πολύγυρο, όπου τονυποδέχονται ως ελευθερωτή. Ενισχύουν το σώμα του πάνω από 100 παλικάρια του Πολυγύρου και μαζί κατατροπώνουν τους Τούρκους στο ύψωμα Καβρόλακας. Οι Τούρκοι χάνουν 65 άντρες και επέστρεψανστη Γαλάτιστα. Το κλίμα όμως δεν ήταν ευνοϊκό για τους επαναστάτες. Έτσι οΚαρατάσος υποχώρησε προς την Κομίτσα και κάλεσε να επιστρέψει οΒλαχομιχάλης. Στην υποχώρησή του πληροφορήθηκε από βοσκούςτην ύπαρξη 800 Τούρκων στρατιωτών στα Βράσταμα. Παρόλη τηναριθμητική υπεροχή των Τούρκων, ο γενναίος αυτός πατριώτηςαποφασίζει να αναμετρηθεί μαζί τους. Χώρισε τους 150 άντρες του σετρεις ομάδες και κύκλωσε το χωριό. Το αποτέλεσμα του αιφνιδιασμούτου ήταν πάνω από 100 νεκροί Τούρκοι και κανείς από τους Έλληνες ! Δυστυχώς ακολούθησε η σφαγή των προκρίτων του Πολυγύρου και ηαποχώρηση του σώματος του Καρατάσου στην ελεύθερη Ελλάδακατόπιν πιέσεων των ξένων δυνάμεων. Τον Αθανάσιο Βλαχομιχάλη τον βρίσκουμε σε μια σειρά εγγράφων ναπιστοποιεί με άλλους αξιωματικούς τη δράση των αγωνιστών. Ηπατρίδα τον τίμησε με αργυρό μετάλλιο για τους αγώνες του. Απεβίωσε στην Αταλάντη. Το 1915 βρίσκουμε στους εκλογικούς καταλόγους της Αταλάντης, τογιό του, Βλαχομιχάλη Χρήστο σε ηλικία 65χρόνων, που ακολούθησε κιαυτός τη στρατιωτική καριέρα.Το Αργυρό Αριστείο του Αθανάσιου Βλαχομιχάλη ΒΛΑΧΟΜΙΧΑΛΗΣ Ολύμπιος (Ιερισσιώτης) ή γέρο-Βλάχος [λοχαγός] Ημερ.γενν. το 1778 Αγωνιστής του 1821 από την Ιερισσό, από τους πρωτεργάτες τηςεπανάστασης του Αγίου Όρους και της Χαλκιδικής το Μάιο του1821,στην οποία διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο οι γιοι του Αθανάσιοςκαι Κωνσταντίνος. Μετά την καταστολή του αγώνα στην περιοχή, κατέφυγε στη Νότια Ελλάδα και έλαβε μέρος σε μάχες στην Εύβοιακαι την Πελοπόννησο. Διακρίθηκε στη μάχη στα Βρυσάκια της Εύβοιαςτον Ιούνιο τού 1822,συμπολεμώντας με το Νικόλαο Κριεζώτη και στησυνέχεια εναντίον του Δράμαλη υπό τον Ηλία Κατσάκο Μαυρομιχάλη.Κατά την εισβολή του Ιμπραήμ πήρε μέρος στις μάχες τουΝεόκαστρου και του Σχινόλακκα, καθώς και στην Αταλάντη εναντίοντου Πασόμπεη. Βρίσκουμε επιστολές του στο αρχείο τού Ι. Κωλέττη. Για τούς αγώνες του έλαβε μετάλλιο και αριστείο. Κατετάγη στην πέμπτη τάξη των αξιωματικών. Απεβίωσε στην ΣκάλαΑταλάντης το 1845. – Ο δήμος Αταλάντης τίμησε την Ιερισσιώτικη αυτή οικογένειαδίνοντας σε οδό της πόλης το όνομα του γερο Βλαχομιχάλη. ΒΛΑΧΟΜΙΧΑΛΗΣ Κωνσταντίνος [εκατόνταρχος] Γιος του Ολύμπιου Βλαχομιχάλη και αδελφός του Αθανάσιου.Πολέμησε στη μάχη της Κασσάνδρας και συνέχισε τον αγώνα στηνότια Ελλάδα, όπου αγωνίστηκε το 1822 στις μάχες που έγιναν σταΒρυσάκια και στο Τρίκερι. Το 1823 πολέμησε στη Σκιάθο, στο χαλασμότου Οθωμανικού στόλου, το 1824 στη διαφύλαξη της Ύδρας και το1825 στο Νεόκαστρο, όπου οι Μακεδόνες νίκησαν μόνοι τους τηνεμπροσθοφυλακή του Ιμπραήμ. Αυτή θα είναι και η μόνη νίκη τωνΕλλήνων εναντίων του σύγχρονου στρατού των τουρκοαιγυπτίων. Τονίδιο χρόνο υπερασπίστηκε για δεύτερη φορά την Ύδρα. Το 1826 πολεμάει στην Αταλάντη και το 1827 ξανά στη μάχη του Τρίκερι. Το1828 συμμετείχε στην 7η χιλιαρχία του Καρατάσου, με το βαθμό τουλοχία. Το 1832 πήρε το βαθμό του εκατόνταρχου. Στη συνέχεια τονβρίσκουμε στο Ταξιαρχικό σώμα στη Ναύπακτο και στο ΙΔ¨ τάγμα τουΤσάμη Καρατάσου. Τέλος με διαταγή της κυβέρνησης υπηρέτησε στην πολιτοφυλακή τηςΣκοπέλου και Σκιάθου. Για τους αγώνες του, βεβαίωσαν οι οπλαρχηγοί Αν. Χυμευτός, Θαν. Σαραφιανός, Α.Ν Χαλκιώτης και Ι. Καρπούζης Τιμήθηκε από τηνπατρίδα, όπως και ο αδελφός του, με το αργυρό Αριστείο και μετάλλιο. Κατετάγη ως υπαξιωματικός στην πρώτη τάξη. ΠΕΤΡΟΥ Αστέριος [υπαξ/κός] Με την έκρηξη της επανάστασης το 1821 στη Χαλκιδική πολέμησε ωςοπλαρχηγός υπό τις διαταγές του Εμμανουήλ Παππά. Το 1822 πολέμησε στο Τρίκερι και στη Σκιάθο υπό τον Καρατάσο. Το 1823-24 πήρε μέρος στην ηρωική μάχη των Ψαρών, επικεφαλής 30 στρατιωτώναπό τους οποίους 7 σκοτώθηκαν και 12 τραυματίστηκαν. Συμμετείχεστη φύλαξη της Ύδρας. Το 1825 αγωνίστηκε στο Νεόκαστρο υπό τονΚαρατάσο, όπου τρεις συγγενείς του από την Ιερισσό έπεσαν ηρωικάμαχόμενοι κατά του τακτικού στρατού του Ιμπραήμ πασά. Μετάεπανήλθε για την υπεράσπιση της Ύδρας. Το 1826 πολέμησε στη μάχητης Αταλάντης και το 1827 στο Τρίκερι υπό τους Γάτσο και Καρατάσο. Πρόσφερε μεγάλο μέρος της περιουσίας του για τη συντήρηση τωνστρατιωτών του. Αναφέρει ότι στην Ιερισσό είχε σπίτια, αμπέλια, χωράφια και κτήματα. Κατετάγη στη δεύτερη τάξη των υπαξιωματικών. […]